فييبرن توليسن جاوي
ڤپيبرن توليسن جاوي
توليسن جاوي مپيبر بگيتو لواس دكاواسن اسيا تکگارا اين. اي بوكن سهاج دگوناكن ددأيره بهاس ملايو تتاڤي جوگ ددأيره2 بهاس لأين. كترکن يک دبريكن ڤد اول كرتس كرج اين تله منونجوقكن بهاوا بهاس جاوا دڤولاو جاوا مکگوناكن توليسن جاوي يک دسبوت توليسن ڤيگون, سدکكن اورک2 بوگيس دسولاويسي سلاتن مکگوناكن توليسن سيرک يک براصل درڤد توليسن عرب / جاوي جوگ. انتويني كاباتون, ( 1981: 223-251 ) ممبريكن كترکن يک بربوقتي كوكوه بهاوا دچمڤا, ژياتنم ترداڤت ڤندودوق-ڤندودوقپ يک مکگوناكن توليسن جاوي دسمڤيک توليسن چمڤا سنديري يک دڤينجم درڤد توليسن هيندو. توليسن2 اين دگوناكن اونتوق منوليس تنتک اجرن2 اگام اسلام دان جوگ اونتوق كاليندر چمڤا. اورک2 ملايو يک تيکگل دكمبوجا دان جوگ دثأيلند تراوتام ثأيلند سلاتن مکگوناكن توليسن جاوي جوگ. توليسن2 اين تله وجود ددأيره2 اين ڤد ابد كتوجوه بلس هيکگ ابد كسمبيلن بلس. بهكن ددأيره ڤتاني سلوروه توليسن بربهاس ملايو تراوتام كتاب2 اگام دتوليس دکن توليسن جاوي. اين بوليه كيت سقسيكن درڤد كتاب2 كارکن شيخ داود ڤتاني دان شيخ محمد اسمعيل بن داود الفطاني, سڤرتي كتاب2 فروع المسائل دان مطلع البدرين. دالم ايمڤاير اچيه دري سجق سبلوم زمان سلطان اسكندر مودا مهكوت عالم ( 1606-1636 م) هيکگاله كزمان-زمان يک كمدين تله دگوناكن توليسن جاوي اونتوق بهاس ملايو دان اچيه. برڤولوه-ڤولوه بهكن براتوس-راتوس كتاب دان رساله اگام ترماسوق كتاب تفسير القرآن (ترجمهن تفسير البيضاوى) دتوليس دکن توليسن جاوي. بگيتو جوگ دکن سورت2 كڤد وكيل2 راج دري لوار ترماسوق ڤنياگ2 دري بارت دان تيمور تله مکگوناكن توليسن جاوي. چونتوهپ ڤد تاهون 1602 ميدلتون تله منريما سورة ايذين برنياگ درڤد سلطان اچيه يک دتوليس دالم بهاس ملايو برتوليسن جاوي.
دالم كراجأن ملايو دكسلطانن سردک, لکكت, دلي, تنجوک ڤورا, سياق, جمبي, رياو, ليکگ, ڤليمبک دان لأين2 دسومترا تله دگوناكن توليسن جاوي دالم اوروسن كراجأنپ. سمڤاي سكارک دالم خزانه استان ميمون دميدن دان داستان سلطان سياق سري ايندرا ڤورا, رياو, ترداڤت باپق باهن سجاره, سلسيله راج2, سورت مپورة دان لأين2 يک دتوليس دکن مکگوناكن توليسن جاوي. بگيتو جوگ ددأيره مينکكاباو يک تركنل دکن نام رانه مينک, توليسن جاوي مکمبيل ڤرانن يک ڤنتيک تراوتام دالم ڤنوليسن كتاب2 اگام دالم بهاس ملايو دسان. بهكن بوكو, كتاب, اخبار دان مجاله دچيتق دکن توليسن جاوي. چونتوهپ مجاله المنير يک تربيت دڤادک, سومترا بارت ڤد تاهون 1911 . دكاليمنتن ترسيبر جوگ ڤکگونأن توليسن جاوي تراوتام ددأيره ملايو بنجر-بنجرماسين, مرتاڤورا, كوتا واريکين, كوتاي دان لأين2. دسان دگوناكن توليسن جاوي اونتوق منوليس كتاب اگام دان كتاب2 يک لأين. شيخ محمد ارشد البنجاري, ساله سأورک علمأ يک تربيلک داسيا تکگارا تله منوليس كتاب-كتابپ دالم بهاس ملايو برتوليسن جاوي. چونتوهپ كتاب سبيل المهتدين. بگيتو جوگ شيخ عبد الصمد الفالمباني دري ڤليمبک, سومترا سلاتن تله منوليس كناب2 يک مشهور دالم بهاس ملايو برتوليسن جاوي سڤرتي هداية السالكين دان سير السالكين. دالم كراجأن ڤونتيانق دان سمباس راج-راجاپ يک ترديري درڤد كلوارگ القدري (ڤونتيانق) تله مکگوناكن توليسن جاوي دالم اوروسن ڤنتدبيرنپ.
ددالم ايمڤاير ملايو بروناي ڤرانن توليسن جاوي چوكوڤ منونجول دان ڤپيبرنپ چوكوڤ ملواس. اي بوكن سهاج دگوناكن ددأيره ايندوق ايمڤاير بروناي دتلوق بروناي تتاڤي جوگ دسراوق, ڤنتاي بارت سابه, ڤنتاي اوتارا دان تيمور سابه, هيکگ كفيليڤينا سلاتن دان تکه. دنگارا بروناي سمڤاي سكارک ماسيه بوليه دداڤتي توليسن2 جاوي يک ترڤاهت ڤد كڤيکن2 باتو, باتو نيسن, تيمبوق مسجد, استان دان لأين2. ايت بلوم لاگي ڤد مات واک - لوگم دان كرتس, الت سنجات, بارک2 تمباگ, اوكيرن ڤد ڤينتو مسجد، توليسن خط دان لأين2. بهكن ڤد ماس كيني نام2 كداي, نام2 تمڤت, جابتن2 دان كمنترين2 كراجأن سرتا لأين2 دتوليس دکن توليسن جاوي, دان كدودوقن توليسن جاوي اين لبيه منونجول درڤد يک لأين2.
دڤولاو مادورا - دتيمور ڤولاو جاوا ڤد ابد يک لالو راج-راجاپ اد يک منوليس سورة بربهاس ملايو برتوليسن جاوي كڤد وكيل راج بلندا دجاكرتا. بگيتو جوگ دکن راج جمبي دان بکكولو. بهكن ويليام مارس دين تله ممڤلاجري بهاس ملايو دان توليسن جاوي ڤد اول ابد كسمبيلن بلس دبکكولو دڤنتاي بارت سومترا بهاگين سلاتن (ويليام مارس دين, 1984 ).
ريفل س, كروفورد دان لأين2 تله ممڤلاجري بهاس ملايو دان توليسن جاوي دسيکاڤورا دباوه بيمبيکن عبد الله منشي ڤد بهاگين اول ابد يک لالو. دأيره سمننجوک دان كڤولاوان رياو يک دسلاتنپ اداله ڤوسة ڤپيبرن دان ڤکگونأن توليسن جاوي يک دمولأي دري سبلوم كراجأن ملايو ملاك هيکگ سكارک. دسينيله برتاڤق قواتپ ڤکگونأن توليسن جاوي سهيکگ كماسا كيني. ترداڤت ماسيه باپق بوكو دان كتاب يک ككل دتوليس دالم توليسن جاوي دان بلوم اد لاگي ژرسي روميپ. دايندونيسيا تيمور ترداڤت ڤکگونأن توليسن جاوي اونتوق بهاس ملايو دسان ترماسوق يک دگوناكن دان دڤلاجري اوليه اورک2 كريستيان ددأيره ترسبوت سڤرتي امبون دان مكاسر. تتاڤي سكارک كأدأنپ تله براوبه دان ڤوڤوس درڤد ڤکگونأن كران ددسق اوليه توليسن لاتين (رومي). دلوار اسيا تکگارا ڤرنه جوگ دگوناكن توليسن جاوي اونتوق بهاس ملايو. چونتوهپ دسري لکكا. دسيتو بهاس ملايو دگوناكن مولأي اخير ابد كلاڤن بلس اوليه اورک2 ملايو يک تيکگل دسان. بهكن مريك اين ڤرنه منربيتكن اخبار ملايو برتوليسن جاوي ڤد تاهون 1869 , يأيت توجوه تاهون لبيه اول درڤد تربيتپ اخبار "جاوي ڤرانقن" يک سلاما اين داکگڤ سباگاي اخبار ملايو يک ترتوا. اخبار اين برجودول "علامة لکكاڤوري".
داسيا بارت, تراوتام دمكه دان مصير ترداڤت جوگ ڤکگونأن توليسن جاوي اونتوق كتاب2 بهاس ملايو يک دچيتق دسان. كتاب2 جاوي اتاو ملايو اين دكارک اوليه علمأ2 ملايو (جاوي) سڤرتي شيخ احمد خطيب, محمد ادريس المربوي دان شيخ عبد القادر المنديلي چونتوهپ كتاب ڤناور هاتي دان قاموس المربوي.
توليسن جاوي جوگ ڤرنه دگوناكن اوليه اورک2 ملايو يک دهالاو دان دبواک اوليه ڤارا ڤنجاجه كأفريكا سلاتن تتاڤي كتورونن اورک2 ملايو اين تله ترلاروت كدالم مشاركت دسان دان ڤکگونأن توليسن جاوي توروت ڤوڤوس.